Hoe goed de voornemens ook waren en hoe veel beterschap er ook beloofd werd, toch blijken banken in de praktijk nogal eens in oude fouten te vervallen. Zo blijkt de klantgerichtheid nog steeds ver te zoeken, krijgen beleggers nog steeds veel huisfondsen met hoge kosten voorgeschoteld en wordt er nog steeds grof (bonus)geld verdiend.

Er wordt toch vooral afwijzend gereageerd op alle voorstellen om banken een extra bijdrage te laten leveren aan een mogelijke oplossing. Bankbelasting, een heffing op effectentransacties en wat dies meer zij, banken haasten zich te verklaren dat ze dergelijke verhogingen van hun kosten op hun cliënten zullen afwentelen. Dat staat in schril contrast met 2008/2009 toen een groot aantal banken met de pet in de hand bij de overheden aanklopte en met geld van de belastingbetaler, lees: hun klanten, overeind moest worden gehouden.

Onverantwoord risico

Of dergelijk gedrag nog niet discutabel genoeg is, blijken ze wederom, of misschien wel nog steeds, meer risico te nemen dan verantwoord is. ‘We willen wel veranderen, maar niet onze koers wijzigen’, lijkt toch vooral het devies.

Hoewel het voor de oplettende belegger geen verrassing mag zijn, blijkt de financiële sector weer extra kwetsbaar te zijn door de onderlinge verwevenheid en de schuldenproblemen van een aantal eurolanden. Vooral Duitse en Franse banken hebben daar een zware dobber aan. De zogenoemde tier-1 ratio lijkt op het eerste gezicht veelal hoger dan een paar jaar geleden, maar nadere bestudering leert dat zij veel staatspapier van probleemlanden in de boeken hebben, veelal op 100 procent gewaardeerd.

Dexia

Zo had de Belgisch-Franse fusiebank Dexia bijvoorbeeld in verhouding weinig afgeschreven op haar positie Grieks staatspapier. En toch slaagde de bank een paar maanden geleden met vlag en wimpel voor de Europese stresstest. Het kan verkeren? Of is de stresstest niet deugdelijk? In ieder geval moet Dexia nu voor de tweede keer in drie jaar tijd van de ondergang worden gered. Eerder al gaf Deutsche Bank een winstwaarschuwing. Om de kosten in bedwang te houden gaat Deutsche Bank, net als RBS, Barclays en UBS, daarom fors snijden in het personeelsbestand.

Hoe ver het vertrouwen is te zoeken, blijkt niet alleen uit de terughoudendheid waarmee banken elkaar geld uitlenen. De Credit Default Swaps (CDS), de kredietrisicoverzekering die beleggers beschermt tegen een faillissement van een bank, lopen ondertussen ook snel op.

Amerikaanse banken

Dat geldt overigens niet alleen voor Europese, maar ook voor Amerikaanse banken. Zo is de verzekeringspremie voor Morgan Stanley, dat een grote exposure op de Duitse en Franse banken heeft, dit jaar al met maar liefst ruim 260 procent gestegen. Mochten sommige Franse en Duitse banken omvallen, dan kan Morgan Stanley een bedrag van 30 miljard dollar verliezen, aldus de Federal Financial Institutions Examination Council, dat de crossborder exposure van de grootbanken in de gaten houdt. En dat is 2 miljard dollar meer dan de huidige Beurswaarde van Morgan Stanley.

Echter, volgens Morgan Stanley zelf loopt men geen risico op de Franse banken… Ze zullen zich met andere woorden herverzekerd hebben, maar waar? En wat is dat waard? Dergelijke verzekeringen smolten een paar jaar geleden nog als sneeuw voor de zon, toen AIG niet aan haar verplichtingen kon voldoen en ten onder ging.

Les niet geleerd

De problemen van de eurozone zijn zo complex geworden en grijpen zo op elkaar in, dat het heel erg lastig is voorspellingen over het verdere verloop dan wel de mogelijke afloop te doen. Of eigenlijk moet ik zeggen, dat het gehele financiële systeem, met Wall Street als middelpunt, nog even ondoorgrondelijk is al een paar jaar tevoren. Niet alleen voor buitenstaanders, maar klaarblijkelijk ook nog steeds voor de insiders. Een les uit het verleden lijkt nog niet geleerd. Maar als één ding duidelijk is, dan is het wel dat niemand op een tweede Lehman zit te wachten, waarvan men nog steeds de ‘inboedel’ van aan het ontmantelen is.

Een mogelijke herkapitalisatie van Europese banken die nu in de problemen zitten is volgens het IMF dan ook cruciaal. Het lijkt me echter wat voorbarig om daarop voor te sorteren. Het vertrouwen in de diverse Europese overheden is immers eveneens tanende.

Dat is precies het verschil tussen beleggen en speculeren. Er zijn volgens mij nog pijnpunten in overvloed en daarom is er wat mij betreft op fundamentele gronden nog steeds geen enkele reden om te beleggen in financiële instellingen. De lage koersen en de hoge potentiële rendementen doen daar niets aan af.