Zo vielen de rentepercentages die zowel Italië als Spanje op hun leningen moesten betalen, de markten weer tegen. Ongeveer anderhalve beursdag nadat Mario Monti het stokje van Berlusconi overnam, bereikte de rente op tienjarige Italiaanse staatsobligaties weer de 7 procent.

Nu zegt dat percentage op zich niet zo veel, hoe graag de media ons ook anders willen laten geloven. Het gaat vooral om de hoogte van de risico-opslag ten opzichte van de veilige Duitse staatsobligaties. Hoe hoger die is, hoe minder solide het desbetreffende land wordt beschouwd.

België de volgende

De afgelopen dagen ging het door de kopersstaking hard met de Spread tussen Duits en Belgisch staatspapier. De volgende zwakke eurobroeder lijkt daarmee, mede gezien het gegeven dat deze risico-opslag tot het hoogste niveau sinds januari 2009 opliep, volgens de financiële markten een feit. Tel daarbij op dat België het niet voor elkaar heeft gekregen de begroting voor 2012 op tijd op orde te krijgen.

De onrust beperkt zich echter niet langer tot deze ‘usual suspects’. Omdat er angst heerst voor besmettingsgevaar en de obligatiemarkt haar geduld begint te verliezen worden bij vlagen Franse, Oostenrijkse, Finse en zelfs Nederlandse staatsobligaties eveneens in de verkoop gedaan.

Economische groei Ierland

Zou nu ineens de hele eurozone aan de rand van een faillissement staan? Dat waag ik ten zeerste te betwijfelen. Beleggers vertonen vooral kuddegedrag en, net als in de natuur, kunnen kuddes die op drift raken (grote) schade aanrichten. Griekenland is dan wel een gepasseerd station, maar Ierland bijvoorbeeld krijgt haar zaakjes wel goed op de rails en laat al twee kwartalen achtereen, zij het minimaal, economische groei zien. Daar is in de media helaas weinig over te horen dan wel te lezen.

Italië kan de boel eveneens nog repareren. Onder Berlusconi is er van economische groei dan wel nauwelijks sprake geweest, maar de huidige schuld is niet veel groter dan een aantal jaar geleden. Wat ook steeds over het hoofd wordt gezien, is dat Italië de hoogste spaarquote ter wereld heeft. Ten opzichte van de schuldenlast van 1.900 miljard Euro staat voor meer dan 9.000 miljard euro aan bezittingen. Daardoor zal het met het gevaar voor een faillissement nog wel loslopen…

Van land tot land

Beleggers gaan van land tot land nu zij niet meer, zoals voor de invoering van de euro, van valuta naar valuta konden gaan om een oordeel over de staatsfinanciën van een sterke dan wel zwakke broeder te geven. Daarmee heeft de economische integratie van Europa, zoals die na de Tweede Wereldoorlog in gang is gezet, een eigen dynamiek gekregen.

Maakt dat de euro tot een mislukt project, zoals veel ‘deskundigen’ ons willen doen geloven en Wilders door onderzoek bevestigd wil krijgen? Voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft. Maar, als iedereen zich terugtrekt op zijn eigen territorium en zich aan iedere verantwoordelijkheid onttrekt, wordt die stellingname een ‘self fulfilling prophecy’. Dat een herintroductie van de eigen munt de samenleving en daarmee ‘ons burgers’ eveneens veel geld zal kosten, lijkt niet ter zake doende te zijn.

Japan

Verstandiger lijkt het me dat de heren en dames beleidsmakers de euro blijven zien als de gemeenschappelijke munt waar we met z’n allen verantwoordelijk voor zijn en waarin we daarom willen blijven investeren. Of daarin voor de ECB een rol als ‘lender of last resort’ weggelegd moet zijn, waag ik te betwijfelen. In mijn ogen is het essentieel dat banken, waar nodig, de buffers versterken door veel meer kapitaal op te halen. Dat is een les die we van Japan kunnen leren, want daar is daarmee veel te lang mee gewacht. Aandelen uitgeven, lenen bij overheden, en desnoods pas over tientallen jaren terugbetalen, het gebeurt nu ook succesvol in Japan. Pas dan kan het financiële systeem zelfstandig functioneren en is hier in Europa ruimte voor een positief perspectief waarin groei weer mogelijk is.