Daarbij spreken ze elkaar ook regelmatig tegen. Waar S&P haar oordeel bevestigde nadat ING Verzekeringen een additionele afwaardering van 1 miljard Euro moest rapporteren, verlaagde collega beoordelaar Moody’s de status een dag later.

Sinds de afwaardering van de kredietwaardigheid van de Verenigde Staten lijkt het hek van de dam. Overigens had deze verlaging vooralsnog geen gevolgen voor de Amerikaanse rente. In eigen land raakte Rabobank de in de reclame-uitingen veelvuldig gebruikte en kostbare triple A status kwijt en ook de Nederlandse status van risicoloos staatspapier staat onder druk. Een oordeel waar het agentschap van het Ministerie van Financiën nooit om heeft gevraagd of voor heeft betaald, maar wat wij krijgen omdat wij blijkbaar te belangrijk zijn.

Europese afwaardering

In de jongste poging hun gezag en geloofwaardigheid terug te winnen waarschuwen de kredietbeoordelaars ervoor dat ‘de snelle escalatie van de schuldencrisis de kredietwaardigheid van alle Europese landen bedreigt’. Daardoor loopt heel Europa het risico van een afwaardering, waarmee de kredietwaardigheid van het Europese noodfonds eveneens onder druk komt te staan. En wat te denken van de afwaardering van de kredietwaardigheid van een groot aantal Europese banken? Het vertrouwen dat bij vlagen schoorvoetend terugkomt, vertrekt daarmee te paard. In plaats van bij elkaar, stallen banken liever miljarden euro’s tegen afbraakrentes bij de ECB.

Standard & Poor’s en Moody’s hebben ieder ongeveer 40 procent van de markt in handen en zijn daarmee marktleider. De derde is Fitch, met een marktaandeel van ongeveer 14 procent. De eerste twee zijn Amerikaans, Fitch heeft met vestigingen in de Verenigde Staten en Groot Brittannië een dubbel hoofdkantoor, maar is voor 80 procent eigendom van het Franse concern Fimalac. Sterk in opkomst is het Chinese bureau Dagong Global. Deze kredietbeoordelaar krijgt steeds meer zeggenschap, omdat China en Chinese ondernemingen steeds belangrijker worden in de wereldeconomie.

Kwaad daglicht

Kredietbeoordelaars zijn sinds 2008 in een kwaad daglicht komen te staan vanwege hun tegen betaling afgegeven triple A-ratings voor Asset Backed Securities (ABS) en Collateralized Debt Obligations (CDO); flink ingewikkelde producten ontwikkeld door de haute finance afdelingen van de zakenbanken. Tijdens de kredietcrisis bleken deze producten helemaal geen AAA-Rating waard te zijn en door de forse koersdalingen kwamen veel beleggers in de problemen. Ook werd bijvoorbeeld het ter ziele gegane Lehman Brothers tot vlak voor het faillissement door de kredietbeoordelaars als zeer kredietwaardig aangemerkt, evenals de IJslandse banken. Sterker nog, een jaar voor het faillissement daarvan werd de creditrating verhoogd naar AAA.

De kredietbeoordelaars kunnen wel blijven afwaarderen. Men moet echter wel beseffen dat staatsobligaties het fundament vormen van de hele financiële wereld. Hoe moeten beleggers hun risico-opslag gaan berekenen als er geen risicovrije beleggingen meer zin? Op die paar triple A-bedrijven die dan nog over zijn? En wat te denken van de mogelijke gevolgen voor de voorzichtige beleggers en van de mandaten van een groot aantal pensioenfondsen als klakkeloos de daarin vastgelegde instructies worden opgevolgd? Dat lijkt me nauwelijks uitvoerbaar. Beter lijkt het me zelf goed je huiswerk te doen voordat tot een belegging wordt overgegaan, in plaats van te vertrouwen op het oordeel van broodprofeten die, om hun straatje schoon te vegen, onder ede verklaarden dat hun oordeel ‘slechts een mening’ is.