Hierin kwam ook het speculeren in grondstoffen van onze grote pensioenfondsen aan de orde.
Vooral hun derivatenbeleggingen in agri-grondstoffen moesten het ontgelden. Deze zouden een prijsopdrijvend effect hebben met desastreuze gevolgen voor mensen die een groot deel van hun karige inkomen moeten besteden aan voedsel.

De pensioenfondsen, in het bijzonder het pensioenfonds Zorg en Welzijn, werden gelijk gesteld aan gewetenloze speculanten die letterlijk over de rug van de armen veel geld probeerden te verdienen. Zorg en Welzijn werd zelfs neergezet als de grootste voedselspeculant van Nederland. Als pikant detail werd verder nog vermeld dat deze instelling het pensioengeld belegd van instanties als Unicef, Amnesty International, Cordaid, etc, instellingen die tegen het speculeren op voedselprijzen zijn.

Hoe schrijnend de beelden ook waren, er zit echter ook een andere kant aan de medaille die in de desbetreffende uitzending niet tot nauwelijks werd belicht. Beleggen in landbouwproducten kan op verschillende manieren. Inderdaad kan het ook met financiële producten, maar het is niet zo klip en klaar als in de documentaire van Zembla werd gesteld, dat dit soort beleggingen prijsopdrijvende gevolgen hebben. Zoals altijd zijn er verschillende rapporten en studies met tegengestelde uitkomsten. Deze meetresultaten zijn tevens afhankelijk van de genomen meetperioden.

Volgens mij vormen speculanten slechts een beperkt deel van het probleem. Sterker nog, koersen kunnen niet structureel alleen omhoog worden gespeculeerd. Zo braken de voedselrellen wel uit door hogere prijzen voor voedsel, maar deze werden veeleer veroorzaakt doordat de overheden in de desbetreffende landen de subsidiekraan dichtdraaiden. Wat in de documentaire overigens net zo min ter sprake kwam is dat vorig jaar de prijzen van bijna alle landbouwproducten, met uitzondering van maïs, fors zijn gedaald.

Bij de bewering dat er wereldwijd voldoende voedsel voorhanden is, durf ik ook de nodige vraagtekens te plaatsen. Zo heeft bijvoorbeeld de Verenigde Naties onlangs gepubliceerd dat de landbouwproductie tot 2050 met minimaal 70 procent moet toenemen om het groeiend aantal monden op aarde te kunnen blijven voeden. Gecombineerd met de ruime hoeveelheid beleggingsgeld die een weg moet vinden in de financiële wereld, kan dit, als er niets gebeurt, inderdaad leiden tot op termijn nog hogere voedselprijzen. En dit kan weer problemen tot gevolg hebben voor de minder kapitaalkrachtige medewereldburgers.

Zoals ik echter in een eerdere column ook al eens heb aangegeven kunnen deze oplopende prijzen ook een uitkomst zijn voor de veelal arme boeren uit opkomende economieën. Door de hogere prijzen worden investeringen eerder rendabel. Deze kunnen vervolgens weer leiden tot een hogere productie en een betere levensstandaard.

Daarnaast vindt het merendeel van de beleggingen in landbouw- en landbouwgerelateerde producten niet in Afgeleide producten plaats, maar in aandelen van ondernemingen die in deze sector actief zijn. Hierbij kan er bijvoorbeeld gedacht worden aan Mosaic en Monsanto, maar ook aan de Nestlés van deze wereld. Deze laatste onderneming is immers actief in de hele voedingskolom.

Naar mijn mening wordt de soep dan ook lang niet zo heet gegeten als deze door Zembla werd opgediend. Natuurlijk moeten we er alles aan doen om ervoor te zorgen dat er geen honger hoeft te worden geleden. Dat staat ook voor mij buiten kijf. Maar, het is mijn overtuiging dat het wel degelijk verantwoord is om te beleggen in ondernemingen die zich bezig houden met real Commodities, echte producten, zeker als ze dit op een verantwoorde en transparante wijze doen.

Veel liever dat dan investeringen in slecht geleide bedrijven waar het management vooral goed voor zichzelf zorgt of in het schuldpapier van slecht gerunde overheden waar miljarden belastinggeld als sneeuw voor de zon verdwijnen. Over ethisch gesproken…

Auteur heeft privé geen positie in één van de genoemde ondernemingen, cliënten van Fintessa hebben mogelijk Nestlé in portefeuille.