De geschiedenis herhaalt zich. De huidige economie en die van de jaren ’30 lijken erg veel op elkaar, zo blijkt uit onderzoek. Toch verwacht ik geen exacte kopie van de Grote Depressie van destijds.
Barry Eichengreen van de universiteit in Californië en Kevin O’Rouke van het Trinity college in Dublin vergeleken de economie in de jaren ’30 met die van nu. Als startdatum voor de economische depressie in de jaren dertig nemen ze juni 1929 en voor de huidige economische afkoeling april 2008. Er zijn opvallend veel overeenkomsten.
De grafieken van de industriële productie in beide perioden zijn bijna identiek. In de jaren ’30 krom de industriële productie binnen een jaar met bijna 20 procent. Als we de gegevens kopiëren naar nu, dan zal er nog twee jaar van krimp volgen. Gelukkig voorspelt deze methode voor het vierde jaar een krachtig herstel.
.jpg)
Wereldhandel
Een andere overeenkomst die wordt gezien is die van de wereldhandel. In de jaren dertig kromp deze in het eerste jaar met ruim 8 procent. Nu is deze in een jaar met bijna 16 procent gekrompen. Ook zijn de aandelenmarkten in de huidige situatie sterker ingestort dan de aandelenmarkten in de jaren dertig. De conclusie van beide onderzoekers is dan ook dat de huidige economische situatie veel slechter is dan de periode van de Grote Depressie van de jaren dertig.
Dit soort gegevens is natuurlijk koren op de molen van de “gloom en doom” denkers. Het kan niet anders of de economische situatie zal nog meer verslechteren, want de geschiedenis herhaalt zich simpelweg. Deze gedachtegang gaat echter niet op, want Eichengreen en O’Rouke zien een groot verschil in de reactie van de centrale banken op de crisis.
De centrale banken weten wat er fout ging in de jaren dertig en hebben van hun fouten geleerd. In de jaren dertig was het laagste renteniveau dat de zeven belangrijkste centrale banken hanteerden, drie procent. In de huidige economische situatie hebben die centrale banken de rente tot praktisch nul verlaagd. De groei van de geldhoeveelheid is zelfs het dubbele van die in de jaren dertig. Daarnaast grijpen ook overheden in. De fiscale stimulans is veel agressiever. In de jaren dertig kwamen de overheidstekorten gemiddeld niet boven 4 procent uit. In de grootste economie van de wereld zal dit tekort binnenkort oplopen naar 14% van het Bruto Nationaal Product.
Economisch herstel
De onderzoekers stellen de vraag of de huidige stimulansen, zowel de fiscale als de monetaire, een herhaling van de economische ontwikkelingen in de jaren dertig kunnen voorkomen. Als dat zo is dan zullen de overeenkomsten snel verdwijnen. Werken de maatregelen niet dan staat ons nog heel wat economisch tegenspoed te wachten.
Zoals bekend zijn wij aanhangers van de eerste theorie: een exacte kopie van de problemen in het begin van vorig eeuw, achten wij onwaarschijnlijk. De economische macht bevindt zich niet meer alleen in de Verenigde Staten, de (geleide) economie van China speelt nu ook een grote rol. De Chinezen stimuleren krachtig hun economie. Dat zorgt voor vraag naar Amerikaanse producten. Wel is van belang dat de rente zowel in de VS als Europa niet wordt verhoogd. Dat kan immers een economisch herstel ontwrichten. Dat de centrale banken zich hiervan bewust zijn, blijkt uit de verklaring die de Amerikaanse centrale bank (FED) deze week gaf.
|