NEW YORK (ANP-AFX) - Een federale rechter in New York heeft maandag het groene licht gegeven voor een rechtszaak door rokers van lightsigaretten. Die vinden dat de tabaksindustrie hen heeft bedrogen door te beweren dat lightsigaretten minder schadelijk zijn dan normale.

Ze eisen een schadevergoeding van 200 miljard dollar (156 miljard euro). De zaak werd aangespannen in september 2004. De tabaksproducenten worden ervan beschuldigd dat ze rokers bewust misleidden door lightsigaretten of sigaretten met een laag teergehalte als minder schadelijk dan normale sigaretten te bestempelen.

Lightsigaretten kwamen begin jaren zeventig voor het eerst op de markt. Mogelijk sluiten tientallen miljoenen rokers van lightsigaretten zich aan bij de gezamenlijke rechtszaak.

Hoger beroep Tot de aangeklaagde tabaksproducenten behoren onder meer Altria Group, Philip Morris en British American Tobacco. Ze kunnen in hoger beroep tegen het oordeel van de rechter. De tabaksfabrikanten vinden dat eerst van iedere individuele roker moet worden bewezen dat hij of zij lightsigaretten kocht omdat ze minder schadelijk voor de gezondheid zouden zijn dan normale, aldus een advocaat van de tabaksfabrikanten. Volgens onderzoekers kocht meer dan 90 procent van de rokers van lightsigaretten deze sigaretten om gezondheidsredenen in plaats van bijvoorbeeld smaak of andere overwegingen. En ander onderzoek wijst uit dat als de rokers hadden geweten dat lightsigaretten minstens net zo schadelijk zijn als normale, ze een korting per pakje hadden verwacht van 50 tot 80 procent van de prijs. De schadeclaim van 200 miljard dollar is deels op deze veronderstelling gebaseerd.

Wet tegen georganiseerde misdaad Omdat de gezamenlijke rechtszaak is aangespannen onder bepaalde provisies van een wet tegen de georganiseerde misdaad, kan de schadevergoeding, als deze daadwerkelijk wordt toegekend, automatisch verdrievoudigen tot 600 miljard dollar, aldus de advocaat van de rokers.

Onlangs oordeelde een rechtbank in Washington nog dat de Amerikaanse tabaksindustrie omschrijvingen als light, ultralight en mild niet meer mag gebruiken omdat ze misleidend zijn. Volgens de rechter verzweeg de tabaksindustrie tientallen jaren bewust de gevaren van het roken voor de gezondheid. Ze sprak over een samenzwering om het publiek te misleiden.

Het Hooggerechtshof van de Amerikaanse staat Florida schold in juli Amerikaanse sigarettenfabrikanten waaronder Marlboro-fabrikant Philip Morris schadevergoedingen kwijt van in totaal 145 miljard dollar. De tabaksfabrikanten werden in 2000 tot deze megaboete veroordeeld door een jury in een gezamenlijke rechtszaak door ongeveer 700.000 rokers uit Florida.