Zo aan het begin van het jaar is het goed om na te denken over wat 2026 u kan gaan brengen op beleggingsgebied. In dit kader adviseer ik u om ook de ontwikkeling van de Europese kapitaalmarktrente in uw overwegingen mee te nemen. Rente is de prijs van geld en in de beleggingswereld daarom de meest bepalende factor.
Er is een reële kans dat de Europese lange rente verder kan stijgen. Een eerste aanzet daartoe vond de afgelopen twee maanden al plaats. Waarom de rente nog verder kan stijgen, zal ik u hieronder proberen uit te leggen. Wat een flink stijgende kapitaalmarktrente met effectenbeurzen doet, zagen we in 2022. De orde van grootte van de rentestijging van destijds ligt echter nu niet in de verwachting.
Toekomstige cashflow
Voor het waarderen van bedrijven, en vooral van de snelgroeiende, is de hoogte van de rente van belang en niet alleen voor het voorzien in hun kapitaalsbehoefte. De stand van de rente bepaalt de waarde van de toekomstige cashflow van bedrijven wanneer we deze cashflow verdisconteren naar nu.
Deze verdisconteerde cashflow bepaalt vervolgens de huidige waardering van het bedrijf. Als je dan rekent met een rente van 3 of van 5 procent, krijg je heel andere getallen. In het algemeen dalen de koersen van snelgroeiende bedrijven als de rente stijgt.
Nederlandse pensioenfondsen
Een mogelijk hogere kapitaalmarktrente zal niet het gevolg zijn van oplopende inflatie in de eurozone. De inflatie lijkt keurig in de pas te lopen met de wens van de ECB. De oorzaak van oplopende kapitaalmarktrente moet meer gezocht worden in een verschil in vraag en aanbod van langlopende obligaties. Er wordt op redelijk korte termijn sterk afnemende vraag en tegelijkertijd een groter aanbod van obligaties verwacht.
Per 1 januari zijn 36 Nederlandse pensioenfondsen overgegaan naar een nieuw pensioenstelsel. De rest van de Nederlandse pensioenfondsen volgt volgend jaar of in 2027. In totaal bezitten de Nederlandse pensioenfondsen ruim 700 miljard euro aan vastrentend vermogen. Hiermee behoren ze in Europa tot de grootste beleggers in obligaties. Volgens de ECB zijn de Nederlandse fondsen goed voor ongeveer 65 procent van de obligatiebezittingen van alle pensioenfondsen in de eurozone.
Ruim een derde daarvan heeft nu dus de overstap naar een nieuw pensioenstelsel gemaakt. Vanaf dat moment hoeven ze er niet meer voor te zorgen dat de beleggingen aansluiten op de afgesproken toekomstige vaste uitkeringen. Daarom kunnen ze meer risicovolle beleggingen (aandelen) opnemen die op de langere termijn meer zullen kunnen opleveren. De vraag naar obligaties zal daarmee flink afnemen.
Japanse carry trade
Ook Japanse beleggers, tezamen een andere grote partij op de kapitaalmarkt in Europa, hebben minder trek in Europese vastrentende waarden. Als gevolg van de lage rente en de goedkope yen was het aantrekkelijk om met in Japan geleend geld in Europa en de Verenigde Staten te beleggen. We noemen dit een ‘carry trade’.
Nu in Japan echter de inflatie oploopt, grijpt de Japanse centrale bank in door de rente te verhogen. Door deze hogere rente wordt ook de Japanse yen duurder. Zij die in Japan geleend hebben, zien hiermee het voordeel van de carry trade verdwijnen en halen hun geld terug naar Japan.
Gevolgen voor de Europese rente
Wat de afbouw van posities door Nederlandse pensioenfondsen en Japanse beleggers voor gevolgen heeft voor de financiële markten is ongewis. Obligatiedesks staan paraat voor mogelijk grote verschuivingen op de markt voor langlopend vastrentend papier. De ECB waarschuwde voor de mogelijke gevolgen.
De hierboven geschetste mindere vraag naar vastrentende waarden komt niet overeen met de grotere vraag naar geld uit de markt van Europese overheden en grote technologiebedrijven. De afgesproken hogere investeringen in de Europese wapenindustrie zorgen ervoor dat Europese overheden meer moeten gaan lenen op de kapitaalmarkt.
De grote investeringen die gedaan moeten worden door technologiebedrijven in de Europese technische infrastructuur en in nieuwe datacenters verhogen deze vraag verder. Het grote aantal nieuw uitgegeven obligaties zal door de kapitaalmarkten alleen worden opgenomen als beleggers verleid worden door een hogere vergoeding voor hun geld, een hogere rente dus.
Een mooi gezegde is ‘de mens lijdt het meest van het lijden dat men vreest’. Angst hebben voor de gevolgen van een mogelijk hogere Europese kapitaalmarktrente is dan ook voorbarig. De situatie van nu is niet te vergelijken met die van 2022 toen we uit een pandemie kwamen.
pensioenfondsen zullen bovendien niet al hun langlopende papier dumpen in de eerste dagen van het nieuwe jaar. Ze hebben van voormalig minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Eddy van Hijum langer de tijd gekregen, zo’n 12 maanden, om hun beleggingsbeleid aan te passen aan het nieuwe lifecycle-beleggingsbeleid. Het is echter wel iets om in de gaten te houden.
Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Fintessa is een zelfstandig, onafhankelijk en gespecialiseerd vermogensbeheerkantoor uit Baarn, en tweevoudig winnaar van de Gouden Stier. Deze publicatie is samengesteld door Fintessa B.V. De in deze publicatie vermelde gegevens zijn ontleend aan door Fintessa B.V. betrouwbaar geachte bronnen en publiekelijk bekende informatie. Deze publicatie bevat beleggingsaanbevelingen, maar geen beleggingsadvies noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Voor de juistheid en volledigheid van de genoemde feiten, gegevens, meningen, verwachtingen en uitkomsten daarvan kan Fintessa B.V. niet instaan. Fintessa B.V. is een beleggingsonderneming en beschikt over een vergunning op grond van de Wet financieel toezicht. Fintessa B.V. staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Voor de uitgebreide Disclaimer verwijzen wij naar onze website www.fintessa.nl.