De illusie van kennis

Door Jeffrey Schumacher op 14 juli 2020 13:40 | Views: 2.546

De illusie van kennis

Soms is het tijd om eens kritisch naar uzelf als belegger te kijken. Dat geldt niet alleen voor particuliere beleggers, maar ook voor professionele beleggers zoals fondsbeheerders.

James Montier, de kleurrijke en uitgesproken beleggingsstrateeg, asset allocatie-expert en auteur van vele beleggingsboeken, die momenteel werkzaam is bij GMO, heeft dit met zijn team in 2005 gedaan toen hij nog in dienst was bij Dresdner Kleinwort. In hun onderzoek naar het gedrag van beleggers en fondsbeheerders in het bijzonder, zijn zij tot een aantal interessante conclusies gekomen.

In het onderzoeksverslag getiteld “The seven sins of fund management” houden zij beleggers een spiegel voor die confronterend is en aanzet tot kritisch nadenken over het eigen handelen als belegger. Een van de onderwerpen die aan bod komt is de illusie van kennis, waarbij blijkt dat meer niet per se beter is.

Montier stelt dat in het algemeen meer informatie beter is dan minder informatie en dat de algemene perceptie is dat meer informatie leidt tot betere beleggingsbeslissingen. Als beleggers meer informatie krijgen van een bedrijf (zoals jaarrapport en bedrijfspresentaties), dan zijn ze in staat om een beter oordeel te geven over de waarde van dit bedrijf en dus de koopwaardigheid van een aandeel.

Illusie van kennis

Maar informatie is niet hetzelfde als kennis en meer informatie is iets anders dan betere informatie, laat staan dat dit leidt tot betere beleggingsbeslissingen.

Deze kwestie beschrijft de illusie van kennis, die voortkomt uit de efficiënte markttheorie. Deze theorie stelt dat de markt per definitie efficiënt is en dat nieuwe informatie direct wordt verwerkt in de koersen.

In een ideale wereld, waarin alle beleggers toegang hebben tot alle informatie, deze op dezelfde wijze interpreteren en hier ook rationeel naar handelen, zou het niet mogelijk zijn om outperformance te realiseren.

Dit verandert wanneer deze aanname wordt losgelaten. Dit betekent dat beleggers dan op basis van unieke informatie of een betere interpretatie van (algemene) informatie outperformance kunnen realiseren.

Valkuil van overmoedigheid

Het beter interpreteren van informatie kan beleggers een voorsprong geven, maar hier ligt de valkuil van overmoedigheid op de loer. Veel beleggers en beleggingsteams zijn op zoek naar unieke informatie. Om dit te bereiken nemen ze heel veel informatie tot zich. Ze lezen, bestuderen en onderzoeken alles wat met een bedrijf te maken heeft in de jacht op dat ene stukje informatie dat kan leiden tot outperformance.

De vraag is alleen of meer informatie ook daadwerkelijk leidt tot betere informatie. Uit diverse psychologische studies is gebleken dat het menselijk brein maar een beperkte hoeveelheid informatie kan verwerken en dat de kwaliteit van de analyses en voorspellingen niet toeneemt bij het verkrijgen van meer informatie.

Negatieve correlatie tussen prestaties en zelfvertrouwen

Beleggers zijn hierop geen uitzondering. Uit onderzoek van Davis, Lohse en Kottermann onder MBA-studenten blijkt dat met het toenemen van informatie het vertrouwen toeneemt in de eigen analysevaardigheden en het vermogen om goede voorspelling te doen. De nauwkeurigheid van de analyses en voorspellingen neemt daarentegen af.

In het onderzoek werd studenten gevraagd om bedrijfswinsten te voorspellen voor 15 bedrijven, waarbij de studenten verschillende hoeveelheden informatie (relevant en irrelevant) tot hun beschikking hadden. Het resultaat was dat hoe minder informatie de studenten hadden, hoe beter de voorspellingen waren.

Het zelfvertrouwen nam echter wel toe naarmate de informatiestroom uitgebreider werd. Prestaties en zelfvertrouwen zijn dus negatief aan elkaar gecorreleerd en dit voorbeeld is typerend voor de illusie van kennis.

Vooringenomenheid

Een ander gevaar van de illusie van kennis is dat het risico bestaat dat beleggers een bepaalde vooringenomenheid hebben wanneer ze hun onderzoek starten, of dat ze zich tijdens hun onderzoek een te sterke mening vormen.

De kans is dan aanwezig dat beleggers op zoek gaan naar informatie die de ingenomen stelling bevestigt en dat ze informatie die haaks staat op de gevormde mening negeren. Deze bevestigingsdrang maakt beleggers blind voor informatie die hun visie niet ondersteunt en die niet strookt met hun perspectief.

Door het stelselmatig negeren van conflicterende informatie staat een belegger het niet toe dat nieuwe informatie zijn mening ter discussie stelt. In dat geval kan een belegger nog zoveel informatie vergaren, veel wijzer zal hij er niet van worden.

Informatie is dus niet hetzelfde als kennis en meer informatie leidt niet per definitie tot betere informatie of kennis. Het gaat dus niet om de hoeveelheid informatie die je als belegger tot je beschikking hebt, maar het gaat erom wat je er mee doet.

Jeffrey Schumacher, is fondsanalist en Manager Research team bij Morningstar Benelux.

Plaats een reactie

Meedoen aan de discussie?

Word nu gratis lid of log in met uw e-mailadres en wachtwoord.